گروه امنیتی روئینوس
کیستیِ «ویراسـتاران» | دست نوشته‌هاي فرشید سادات شریفی
گروه امنیتی روئینوس

کیستیِ «ویراسـتاران»

کیستیِ «ویراسـتاران»
مهدی صالحی
۱. شناسنامه و کارنامۀ «ویراسـتاران»
۲. توانمندی‌های «ویراسـتاران» در سِیر آماده‌سازی اثر
۳. برنامه‌های«ویراسـتاران» برای جریان‌سازی در عرصۀ ویرایش
 
 
۱. شناسنامه و کارنامۀ «ویراسـتاران»
۱. تأسیس در اسفند ۱۳۸۸، به‌عنوان نخستین نهاد رسمیِ ویرایش در ایران، هم‌زمان با افتتاح اولین تارنمای ویرایش: www.viraiesh.ir به‌همت دانش‌آموختگان دانشگاه تهران، آقایان محمدمهدی باقری و مهدی صالحی؛
۲. ثبت شرکت‌ تعاونی «ویراسـتاران حرفه‌ای پارس» و دستیابی به رتبۀ کارآفرین برتر در منطقۀ ۱۵ شهرداری؛
۳. برگزاری ۹۶ کارگاهِ ۵۰ساعتیِ آموزش ویرایش و درست‌نویسی و آموزش ۹۰هزار نفرساعت، با هدف توانمندسازی دانشجویان و طلاب علاقه‌مند در هشت شهرِ تهران، مشهد، شیراز، اصفهان، نجف‌آباد، قم، بجنورد و سرخه با همکاری پژوهشگاه رویان، کتابخانۀ ملی شیراز، حوزۀ علمیۀ مشهد، معاونت سیاسی صداوسیمای مرکز، صداوسیمای خراسان، روابط‌عمومی بانک سامان، نشریۀ راه، مرکز آفرینش‌های ادبی قلمستان اصفهان، دانشکدۀ علوم‌اجتماعی دانشگاه تهران، کتابخانۀ زهرائیۀ نجف‌آباد، جامعه‌المصطفی مشهد، دفتر مطالعات فرهنگی، خبرگزاری دانشجویان ایران، سازمان بهزیستی، کتاب‌پردازان مشهد؛
۴. برگزاری دوره‌های کارآموزی و به‌کارگیری فراگیران علاقه‌مند؛
۵. برگزاری بیش از ۱۲۰ نشست تخصصی در تهران، شیراز، مشهد و اصفهان با هدف بازآموزی مباحث ویرایشی؛
۶. همکاری با ناشران معتبر در زمینۀ ویرایش رایانه‌ای و آماده‌سازی بیش از ۳۲۰۰ اثر علمی و عمومی: کتابخانۀ ملی ایران، انتشارات امیرکبیر، انتشارات سورۀ مهر، معاونت فرهنگی آستان ‌قدس رضوی، نشر بین‌الملل، انتشارات عصر داستان، نشر آرما، مرکز نشر آثار آیت‌الله مهدوی، انتشارات بورس، انتشارات شورای‌عالی انقلاب فرهنگی، انتشارات دانشگاه توانبخشی، انتشارات دانشگاه امام‌رضا(ع)، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشۀ اسلامی، پژوهشکدۀ مطالعات فرهنگی و اجتماعی، شرکت پگاه‌سیستم، و…؛
۷. راه‌‌اندازی ۳ شعبه در شهرهای و مشهد و شیراز و اصفهان؛
۸. آمادۀ همکاری با سازمان‌ها و نهادها و مؤسسه‌های علمی، پژوهشی، اجرایی، ترویجی و آموزشی در زمینۀ برگزاری کارگاه‌های آموزشی در همۀ زمینه‌های مرتبط با نوشتار و متن فارسی، اعم از درست‌نویسی، ویراستاری، نوشته‌های اداری، تولید متن برای بسته‌های تبلیغاتی و سایت‌ها، نویسندگی خلاق غیرداستانی در همۀ حوزه‌ها، آموزش نوشتن مقالات علمی و پژوهشی، آموزش روش‌های تحقیق و پژوهش و…؛
۹. آمادۀ ارائۀ خدمات جامع نشر، مانند حروف‌چینی، پیاده‌سازی سخنرانی و مصاحبه، ویراستاری متون، مدیریت فرایند نشر، صفحه‌آرایی و گرافیک کتاب، طرح جلد، نمایه‌سازی، تهیۀ نقشۀ ذهنی و تولید کتاب و مقاله.
۲. توانمندی‌های «ویراسـتاران» در سِیر آماده‌سازی اثر
مؤسسۀ «ویراستاران» آمادگی دارد که با بهره‌گیری از نیروهای متخصص، مسلط، متعهد و آشنا به شیوه‌های امروزین، تمام مراحل آماده‌سازی کتاب را از صفر تا صد، برعهده بگیرد و آثاری درخور مخاطبان فهیم و نیز در شأن ناشرانِ بنامی همچون به‌نشر، به پهنۀ پرمخاطبِ فرهنگ ایران‌زمین تقدیم کند. در ادامه، توانمندی‌های مجموعه را در سیر آماده‌سازی آثار می‌خوانید:
حروف‌چینی
کاملاً استاندارد، با نویسه‌های (کاراکترهای) سالم و درست: نیم‌فاصلۀ واقعی و «ی» و «ک» فارسی و اعدادِ ماهیتاً فارسی، تا ۸۰درصد مطابق با دستورخط فرهنگستان از کتاب فرهنگ املایی، با کمک برنامۀ اصلاح صفحه‌کلید (ترای‌لایوت)، فراهم‌سازی بستری سالم برای مراحل بعدیِ آماده‌سازیِ کتاب.
ویرایش
ویرایش زبانی: روان‌سازی سیر انتقال معنا به خواننده، حذف حشو، رفع کژتابی، اصلاح خطاهای دستورزبانی و منطقی، آشناسازی واژه‌های ناآشنا و فارسی‌سازی واژه‌های بیگانه درعین حفظ اصطلاحات، تبدیل ساختارهای دستوری بیگانه به فارسی معیار، زدودن گرته‌برداری‌ها.
ویرایش صوری: یکسان‌سازی دستورخط براساس شیوۀ فرهنگستان، تصحیح نویسه‌های ناسالم، درج درست و منسجمِ نشانه‌های سجاوندی، لایه‌بندی متن درصورت نیاز، تنظیم شیوۀ درج اعداد، تنظیم ارجاع‌ها و کتابنامه.
صفحه‌آرایی و طراحی جلد
در تعامل مؤثر با ویراستار و مدیر آماده‌سازی برای افزایش کیفیت کار، صفحه‌آرایی در دو محیطِ وُرد و این‌دیزاین، برای کتاب و مجله و بروشور و…، تک‌رنگ یا دورنگ یا چهاررنگ، در تمام قطع‌های معیّن یا سفارشی، طراحی چیدمان (لِی‌اوت) برای هر سلسله‌کتاب، با استفاده از «قلم برتر» (فونت‌های شاهکارِ کاملاً سالمِ شرکت مریم برای تمام محیط‌های رایانه‌ای)، طراحی بسته (پَک) برای مجموعه‌ها.
نقشه‌ذهنی
استخراج نقشۀ مفهومی از کل محتوای کتاب در یک صفحه تا خواننده در یک نگاه تمام عنوان‌های کتاب را از نظر بگذراند و خوانده‌هایش را مرور کند. در پی دستیابی به ساختار مفهومی محتوا براساس نظام کل به جزء (گشتالت) و استخراج کلیدواژه‌ها. کاربردها: ۱. پخش‌کردن آن در سایت‌ها و نشریه‌ها به‌عنوان بهترین تبلیغ؛ ۲. احترام به ذهن خواننده و آسان‌سازیِ سیر فهم کتاب و طبقه‌بندی اطلاعات در ذهن خواننده؛ ۳. متمایزساختن کتاب و جلب‌توجه ویژه.
نگارش متن‌های ویژه
پیشنهاد نام کتاب، نگارش نوشته‌ای جذاب و اثرگذار برای متن پشت جلد، سخن ناشر، اهداف رفتاری و تربیتی از خواندن این کتاب یا این فصل، پیشگفتار، چکیده، سخن پایانی، تهیۀ «منابع برای مطالعۀ بیشتر»، معرفی کوتاه نویسنده در لبه‌برگردانِ جلد، متن تبلیغی کتاب.
مستندسازی
منبع‌یابی برای آیات، روایات، اشعار، جملات بزرگان، نقل‌قول از کتاب‌ها، تجربه‌ها، داستان‌های تاریخی و… از منابع دست‌اول، با تسلط کامل بر نرم‌افزارهای مرجع مانند محصولات شرکت نور، ارجاع به شیوۀ درون‌متنی یا پانوشتی یا پی‌نوشتی.
نمایه‌زنی
استخراج و تنظیم انواع نمایه: موضوعی، اعلام، کتاب‌ها، مکان‌ها، حوادث، آیات، روایات.
تیترنویسی
درج تیترهای گویا و به‌یادماندنی، پیشنهاد عنوان برای بخش و فصل و قسمت، لایه‌بندی منطقی و منظم مانند ۱.۱.     ۱.۱.۱.     ۲.۱.۱.     ۳.۱.۱.
خلاصه‌سازی
درآوردن چکیده برای معرفی پایان‌نامه یا کتاب یا مقاله، تهیۀ کتابچۀ چکیده‌مقالات برای همایش‌ها و سمینارهای علمی، معرفی کتاب در مجله‌ها و تارنماها.
تبدیل سخنرانی به کتاب
حروف‌چینیِ صوت، تبدیل متن محاوره و شکسته به متن رسمی و غیرشکسته، پاراگراف‌بندی مناسب، حذف اضافه‌های خالی از محتوا و مربوط به حال‌وهوای سخنرانی مثل دعای اول و آخر سخنرانی یا خاطرۀ کاملاً‌ نامربوط، نظم‌بخشی و چیدمان منطقی مطالب، منسجم‌سازی سیر بحث، همسوسازی پاراگراف‌ها، پیوستگی مطالب، تقدم و تأخر مناسب، یکی‌کردن تکرارهای بیجا با آوردن حرف عطف مناسب، جابه‌جاکردن جمله‌ها و پاراگراف‌هایی که به‌اقتضای سخنرانی از جای اصلی خود دور افتاده‌اند و برگرداندن آن‌ها به مکانی اثرگذار، وصل‌کردن معنای پاراگراف‌ها با عبارت‌های مناسبی نظیرِ لذا، ازاین‌رو، پس، به‌عبارت دیگر، همچنین، از طرف دیگر، درنتیجه، شایان ذکر است که، چنان‌که گفتیم و… .
ترجمه
ترجمۀ روان و شفاف و وفادار به متن، از زبان‌های عربی و انگلیسی و فرانسه.
ویرایش ترجمه
تطبیق متنِ ترجمه‌شده با متن مبدأ به‌قصد ارزیابی کیفیت کار مترجم، اصلاح ترجمۀ او، ویرایش زبانی و صوری، زدودن گرته‌برداری‌ها، رفع بدفهمی‌ها، سالم‌کردن فارسیِ ترجمه.
رونمایی کتاب
برگزاری مراسم رونمایی کتاب در نهادهای پرمخاطب و دعوت از صاحب‌نظران آن وادی، اطلاع‌رسانی به خبرنگاران مرتبط برای پوشش خبریِ مراسم.
 
 
۳. برنامه‌های «ویراسـتاران» برای جریان‌سازی در عرصۀ ویرایش
با گزاره‌ای گزنده می‌آغازیم: «حال زبان فارسی خوب نیست!» این را می‌توان در متن‌های پیچیده‌نوشتۀ علمی و نوشته‌های کلیشه‌زدۀ دینی و مکتوبات نامفهوم اداری و پیام‌های سخیف دنیای مجازی به‌وضوح لمس کرد و انحطاط هرروزۀ این زبان ۱۲۰۰ساله و تمدن‌ساز را دید. مقام معظم رهبری چندین بار طی دو دهۀ گذشته بر این مهم انگشت گذاشته‌اند و «نگرانی» خود را از وضع زبان فارسی ابراز کرده‌اند.
نهادهای دولتیِ متولّی زبان فارسی سال‌هاست در گرهِ بدنه‌های کُند و ناکارآمدِ بروکراتیک مانده‌اند و جز یکی‌دو خروجی واقعاً مؤثر، مانند دستورخط و واژه‌گزینی، کاری از پیش نبرده‌اند. گروه «ویراسـتاران» نهالی نوپاست که چند جوانِ نگران از وضع زیربنایی‌ترین عنصر فرهنگ، یعنی زبان، آن را با دست خالی کاشته‌اند و با تمام سختی‌های ریزودرشتِ کار فرهنگی، پنج سال است که به‌جان کِشته‌اند و بدون وابستگی به هیچ‌کدام از آن نهادها، در حدوقوارۀ کوچک و البته چابک خود، در این عرصۀ گسترده مؤثر ظاهر شده‌اند.
اما این فضای آرام نیازمند جریان‌سازی و گفتمان‌سازی است تا هم فرهنگ‌سازی کند،‌ هم حساسیت‌ها را برانگیزد، هم دغدغۀ فارسی‌اندیشی را بین مردم فراگیر سازد، هم قدرت چانه‌زنی با مسئولان فرهنگی را افزایش دهد، هم امکان فشارآوردن به نهادهای متولّی زبان را ممکن سازد و هم مسیر برآورده‌سازی مطالبه‌ها و خواسته‌ها را هموار سازد. در این مسیر، گزینه‌های گوناگونی پیشِ روست:
۱. تهیۀ مستندهای تلویزیونی، به‌صورت کوتاه و جذاب، در موضوع‌های «آشفتگی‌های دستورخط»، «چندوچون واژه‌گزینی‌های فرهنگستان»، «گرایش جامعه به واژگان بیگانه برای احساسِ باوِجهه‌بودن»، «نام‌های خارجی محصولات خوراکی و تزئینی و آرایشی و فنی»، «بلای فینگلیش‌نویسی»، «فارسی در وب»، «قصۀ پرغصۀ ـۀ یا ـه‌ی»، «نتایج حذف درس انشا از مدرسه‌ها» و…؛
۲. اجرای کرسی‌های ترویجی در دانشگا‌ه‌ها و مؤسسه‌های آموزشی؛
۳. اقتراح (نظرسنجی مکتوب و علمی از استادان و صاحب‌نظران) و نقد و مناظرۀ دورادور، با مشارکت قطب‌های متضاد مانند دستوریان و زبان‌شناسان یا مسئولان دولتی و پژوهشگران منتقد؛
۴. برگزاری همایش‌ و کنفرانس‌های یک یا دوروزه، با موضوع‌های متعددِ مرتبط با این وادی مانند «وضع زبان فارسی» یا «زبان فارسی؛ تهدیدها و امکان‌ها»، با فراخوان مقاله و حاوی کارگاه‌های تخصصی با حضور استادان و پژوهشگران و منتقدان؛
۵. تقویت بازوهای رسانه‌ای و حضور چشمگیر در رسانه‌ها، با انتشار فصل‌نامۀ تخصصی ویرایش و درست‌نویسی و نیز گرفتن ستون‌های ثابت در مطبوعات پرمخاطب؛
۶. نقد ویرایشی و نگارشیِ کتاب‌های نویسندگان نامی کشور مانند سیدمهدی شجاعی یا کتاب‌های پرفروش مانند دا و دعوت از ناشران و پیشکسوتان برای بازگویی تجربه‌ها و خاطره‌های ویرایشی؛
۷. سفارش پایان‌نامه به دانشجویان کارشناسی‌ارشد و دکتری در رشته‌های زبان‌شناسی و ادبیات فارسی و نظارت و حمایت بر آن‌ها، با موضوع‌های کاربردی و برزمین‌ماندۀ این عرصه؛
۸. تدوین «شیوه‌نامۀ جامع ویرایش» به‌عنوان ستون خیمۀ درست‌نویسی و پایان‌بخشِ کلافگی‌ها و آشفتگی‌های ناشران، نویسندگان، مترجمان، ویراستاران و خبرنگاران؛
۹. آموزش مجازی به‌صورت پویا و مفصل، در بستر تمام‌فلَش یا پی‌اچ‌پی، در قالب تارنما و برنامه‌های اندروید؛
۱۰. تهیۀ ابزارهای کوچک و پرنفوذ آموزشی، به‌هدف یادگیری قطره‌ای و حساس‌کردن ذهن‌ها و روزآمدسازی دانشِ قلم‌به‌دستان، مانند پیامک‌های روزانه، هشدارک‌ها روی گوشی همراه (نوتیفیکِیشن)، تصویرک‌های آموزشی برای پخش‌کردن در شبکه‌های اجتماعی، خبرنامه‌های ایمیلی هفتگی، ابزارک‌های گذرا روی تارنماها (ماژول)، کارت‌های نکته‌دار (فلَش‌کارت)، زیرنویس‌های تلویزیونی و پیام‌های صوتیِ رادیویی.
گروه «ویراسـتاران» آمادگی تامّ خود را برای تهیۀ خوراک فکری و محتواسازی و تأمین نیروی انسانی و اجرای عملیِ این طرح‌ها اعلام می‌کند. اگر فضای اقامت (دفتر مجهز و دردسترس) و نیز بودجه‌ای درخور برای اجرای این طرح‌ها در اختیار این گروه قرار بگیرد، پس از دو ماه فراهم‌آوری مقدمات و تهیۀ نقشۀ راه و تعیین الزامات و فرصت‌ها، تمامی این طرح‌های ده‌گانه را آغاز می‌کند و به‌جز «شیوه‌نامۀ جامع ویرایش» همگی را ظرف یک سال کار شبانه‌روزی و با تضمین کیفیت، به پایان می‌رساند.




گروه امنیتی روئینوس

گروه امنیتی روئینوس
گروه امنیتی روئینوس